Jak uniknąć tego problemu
Jest jednak sposób na uniknięcie tego niekorzystnego opodatkowania (mówiłem o tym między innymi w TelewizjiPodatkowej.tv). Jest on bardzo prosty. Otóż skoro całe to niekorzystne opodatkowanie wynika ze zwolnienia z podatku za granicą, to aby to zmienić należy po prostu opodatkować się na tą okoliczność. A więc osoba prowadząca badania naukowe dla dobra publicznego powinna wyrazić wolę opodatkowania siebie w kraju zagranicznym, co tylko pozornie jest niekorzystne – jak już wiemy.
Opodatkowanie za granicą spowoduje możliwość wyłączenia zagranicznego dochodu z opodatkowania w Polsce (wedle zasad metody wyłączenia, albo metody zaliczenia z zastosowaniem ulgi abolicyjnej – o czym niżej) i tym samym opodatkowania jedynie za granicą według korzystniejszych zasad podatkowych. Problem jednak w tym, czy wszystkie strony (tj. zagraniczna placówka naukowa, zagraniczny fiskus, polski fiskus) się na to zgodzą. Moim zdaniem jednak, jeżeli zagraniczna placówka wyrazi chęć współdziałania w tym zakresie, to fiskus zagraniczny nie będzie się wtrącał (wszak będzie miał z tego przychód), a fiskus polski nie będzie niczego świadomy.
Innym rozwiązaniem jest zmiana prawa, ale to już nie leży bezpośrednio w gestii zainteresowanego naukowca, a raczej naszego parlamentu. Zmiana ta mogłaby polegać na przykład na przyznaniu zwolnienia zagranicznych dochodów z podatku w Polsce tak długo, jak długo są one zwolnione za granicą. Innym rozwiązaniem mogłoby być również przyznanie uprawnienia do zmniejszenia zagranicznego przychodu o pełną wartość diety, jak to jest w przypadku zagranicznych stypendiów (zob. powyżej).
Na marginesie: istnieje pewna możliwość wpłynięcia na naszych parlamentarzystów, aby zainteresowali się oni sytuacją podatkową naukowców, ale jednak wymaga to solidarnego działania środowiska (osoby zainteresowane mogę wzajemnie skontaktować).
Jakie znaczenie ma metoda unikania podwójnego opodatkowania
Wiele osób pytało mnie, czy jeżeli prowadzone przez nich badania będą miały miejsce w kraju, z którym Polska ma podpisaną umowę o zapobieganiu podwójnemu opodatkowaniu tego rodzaju, że sposobem na uniknięcie tego niekorzystnego zjawiska jest metoda wyłączenia zagranicznego dochodu z opodatkowania w Polsce, to czy ich zagraniczne dochody nie będą podlegały tutaj niekorzystnemu opodatkowaniu. Odpowiedzią na to pytanie jest fakt, że umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, mają za zadanie zlikwidowanie możliwości, w której doszłoby do podwójnego nałożenia podatku na ten sam dochód. W naszej sytuacji, to jest w przypadku zwolnienia z opodatkowania dochodów naukowców, zagrożenie takie nie występuje, gdyż umowa wyraźnie zwalnia ten dochód w jednym kraju, i pozostawia możliwość nałożenia nań podatku w kraju drugim. A zatem zwolnienie z podatku w jednym, z państw definitywnie wyklucza możliwość nałożenia podwójnego podatku na dochód naukowca.
A zatem dla opodatkowania zagranicznego dochodu osoby prowadzącej badania za granicą nie ma żadnego znaczenia, w jakim kraju ta praca jest wykonywana, jeżeli w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidziane jest jego zwolnienie.
Zupełnie inna sytuacja będzie miała miejsce w momencie przekroczenia dwuletniego okresu przewidzianego w umowie, w którym zezwala się na odstąpienie od opodatkowania. Po upływie tego czasu powinno nastąpić „normalne” nałożenie podatku na dochód naukowca i zastosowanie odpowiedniej metody unikania podwójnego opodatkowania przewidzianej we właściwej umowie (o tym niżej).
Ulga Abolicyjna
Od roku 2008 obowiązuje w Polsce tak zwana ulga abolicyjna, mająca za zadanie wyrównać poziom opodatkowania osób rozliczających się w Polsce metodą zaliczenia (powszechnie uważaną za niekorzystną), do osób rozliczających się metodą wyłączenia (korzystniejszą, o której wspomniałem powyżej). Pytanie, które się rodzi na tle tej ulgi brzmi: czy osoby prowadzące badania za granicą mogą obniżyć swój dochód wykorzystując ową ulgę podatkową?
Otóż niestety nie. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 27g) przewidziano konkretne warunki, które powinny zostać spełnione, aby można było z tej ulgi skorzystać. Jednym z nich jest obowiązek opodatkowania zagranicznych dochodów w Polsce metodą zaliczenia – a więc niekorzystną metodą unikania podwójnego opodatkowania. Jak już wiemy, naukowcy są zwolnieni z podatku za granicą i w związku z tym rozliczają swój podatek według „normalnej” skali podatkowej, i tym samym nie muszą stosować skomplikowanych obliczeń metody zaliczenia w celu eliminacji podwójnego opodatkowania swojego dochodu. A zatem z ulgi tej skorzystać nie mogą.
Inaczej będzie, jeżeli umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania nie przewiduje zwolnienia z opodatkowania dochodów naukowca, albo okres pobytu za granicą przekroczy 2 lata. Wówczas możliwość skorzystania z ulgi abolicyjnej istnieje pod warunkiem jednak, że prace są prowadzone w kraju, z którego podatek rozlicza się w Polsce metodą zaliczenia.
Dalej przeczytacie, jak rozlicza się naukowiec, który nie jest za granicą zwolniony z podatku, albo jego okres pobytu (i tym samym zwolnienia z podatku) przekroczył dwa lata.
————————
Zobacz, jak łatwo rozliczyć swój zagraniczny podatek, korzystając z ulgi abolicyjnej! Książka Jak rozliczyć zagraniczne dochody na PIT-36 i skorzystać z Ulgi Abolicyjnej – mój wielokrotny bestseller – plus wiele pożytecznych bonusów, dostępna jest właśnie tutaj. Zamów już dziś!
